Τα πολιτικά δικαιώματα στο επίκεντρο των σχέσεων με την Τουρκία, Σερβία και ΔΒΜ

Η ανασκόπηση των διμερών σχέσεων της Βουλγαρίας στα Βαλκάνια το 2025 συνεχίζεται με βλέμμα προς την Τουρκία, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία – κράτη, στα οποία υπάρχουν ιστορικά διαμορφωμένες βουλγαρικές διασπορές, που σήμερα βασίζονται στην ενεργό διπλωματία από βουλγαρική πλευρά για διατήρηση της ειρήνης, για την ευρωπαϊκή ενσωμάτωση, αλλά και για την υπεράσπιση των πολιτικών δικαιωμάτων. Στα συμφραζόμενα της ενίσχυσης των πολεμικών ενεργειών στη Μαύρη Θάλασσα οι γειτονικές χώρες της ΕΕ Βουλγαρία, Ρουμανία και Ελλάδα καταβάλλουν προσπάθειες για τη διατήρηση της ειρήνης και της συνεννόησης στα Βαλκάνια, για την κατασκευή οδικών και ενεργειακών υποδομών στον άξονα Βορρά – Νότου. Γι’ αυτό και η Τουρκία ως κράτος σύμμαχος στο ΝΑΤΟ γίνεται όλο και πιο πολύτιμη για την εδραίωση της αρχιτεκτονικής της ειρήνης στην περιοχή. 

Θα είναι απαραίτητη ενεργός διπλωματία για αλλαγή της συμφωνίας φυσικού αερίου με την BOTAŞ

Η Άγκυρα μετατρέπεται σε όλο και πιο σημαντικό στρατηγικό εταίρο της ΕΕ και των δυτικών συμμάχων.

«Όσο και άβολος να είναι, ο Ερντογάν είναι απαράκαμπτος παράγοντας για τους ευρωπαίους εταίρους του. Από την άποψη αυτή, αυτό ισχύει με πλήρη δύναμη και για τη Βουλγαρία – Η Σόφια ακολουθεί μια συνεχής στάση στην πολιτική της απέναντι στην Άγκυρα. Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, αλλά η γραμμή παραμένει σταθερή, δεν υπάρχουν απότομες στροφές. Το απερχόμενο έτος αυτό που έκανε εντύπωση ήταν ως προς την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Γιατί στην Τουρκία πράγματι επιδεινώνεται η κατάσταση της τήρησής τους» - σχολίασε για το Ράδιο Βουλγαρία ο Μεχμέτ Γιουμέρ – δημοσιογράφος της ιστοσελίδας obzornews.bg.

Στα συμφραζόμενα αυτά ο ίδιος τονίζει την επίσκεψη του δημάρχου της Σόφιας Βασίλ Τερζίεφ στη Σηλυβρία, για να υπερασπιστεί τον συλληφθέντα δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου.

«Ο Τερζίεφ τότε είπε ότι η φυλακή στη Σηλυβρία κράτα αιχμάλωτο όχι μόνο τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης, αλλά και τη βούληση εκατομμυρίων τούρκων πολιτών. Αυτό ήταν μια πολύ δυνατή απόχρωση στις σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών», τονίζει ο Γιουμέρ και υπενθυμίζει ότι η επίσκεψη του δημάρχου της Σόφιας ήταν από κοινού πρωτοβουλία με το δίκτυο των μεγάλων ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων Eurocities. Η Σόφια συγκρατείται από ανεξάρτητες δημόσιες αντιδράσεις σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία, διατηρεί καλές σχέσεις με τη γειτονική χώρα και από την άλλη, η Βουλγαρία εξακολουθεί να εξισορροπεί την ευρωπαϊκή στάση απέναντι στην Τουρκία – συνοψίζει ο Μεχμέτ Γιουμέρ.

Από οικονομική άποψη το γεγονός του έτους μεταξύ της Βουλγαρίας και της Τουρκίας είναι η υπόθεση με τη συμφωνία προμηθειών φυσικού αερίου μεταξύ της τουρκικής κρατικής εταιρείας BOTAŞ και της βουλγαρικής εταιρείας Bulgargaz, θεωρεί ο αναλυτής. «Αυτό που άφησε ως αίσθημα όλη η διαμάχη, είναι ότι κάπως η Βουλγαρία πράγματι πληρώνει για κάτι που δεν μπορεί να καταναλώνει», λέει ο Γιουμέρ και θεωρεί ότι «Η Τουρκία πρέπει επίσης να εκδηλώσει βούληση σχετικά με τη συμφωνία αυτή. Και εάν θα το κάνει είναι ζήτημα διπλωματίας» και εμφάνισης άλλων πραγματικοτήτων το 2026.

Η βουλγαρική μειονότητα γενικά δε συμμετείχε στις σερβικές κινητοποιήσεις

Το 2025 η γειτονική Σερβία κυριεύτηκε από πολιτικές κινητοποιήσεις, που στράφηκαν κατά της διακυβέρνησης. Πώς τοποθετείται η βουλγαρική κοινότητα στη χώρα, που συγκεντρώνεται στις πιο ανατολικές περιοχές του σερβικού κράτους, οι οποίες συχνά χαρακτηρίζονται και ως οι πιο φτωχές;

«Κατ’ αρχήν οι εθνικές κοινότητες στη Σερβία σε επίπεδο ηγεσιών ελέγχονται ισχυρά από το σερβικό κράτος. Αυτό είναι παράδοση ήδη από την περίοδο της βασιλικής Γιουγκοσλαβίας», σχολίασε ο διδάκτωρ Μπίσερ Μπάντσεφ, ερευνητής στο Ινστιτούτο Βαλκανικών Σπουδών της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών, τις κινητοποιήσεις πολιτών στη γειτονική Σερβία το 2025. – Σε γενικές γραμμές οι κινητοποιήσεις δεν έθιξαν τον πυρήνα της βουλγαρικής μειονότητας. Οι δημοτικοί σύμβουλοι και οι ακτιβιστές των πολιτικών κομμάτων γενικά ακολουθούσαν το μοντέλο που πρότειναν τα κόμματά τους. Οι ακτιβιστές των κομμάτων της Αντιπολίτευσης υποστήριζαν τις κινητοποιήσεις, αλλά δεν είναι τόσο πολυάριθμοι. Αντίστοιχα, οι ντόπιοι ακτιβιστές του κυβερνώντος συνασπισμού υποστήριζαν τον Πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Οι Βούλγαροι στη Σερβία, που έπαθαν πολύ από το Βελιγράδι, αυτή τη φορά δεν εξαπατήθηκαν και δε συμμετείχαν ιδιαίτερα μαζικά στις κινητοποιήσεις», γιατί δεν αναμένουν ότι είναι δυνατές αλλαγές στην κρατική πολιτική απέναντι στις εθνικές κοινότητες, ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά, εξηγεί ο ερευνητής.

Ο ίδιος χαρακτηρίζει ως «γελοία» η απόπειρα του Προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς «να προσθέσει» τη Βουλγαρία σε μία «αντισερβική στρατιωτική» ένωση μεταξύ της Κροατίας, της Αλβανίας και του Κοσσόβου.

 «Στην πραγματικότητα αποδείχθηκε ότι αυτό δεν είναι ούτε ένωση, ούτε είναι στρατιωτική, αλλά μια συνηθισμένη συμφωνία στρατιωτικής τεχνικής συνεργασίας. Είναι τόσο παράλογο, ώστε προκαλεί απορία ανάμεσα στους βουλγάρους διπλωμάτες», συμπληρώνει ο Μπίσερ Μπάντσεφ σε συνέντευξη για το Ράδιο Βουλγαρία με αφορμή τα σημαντικά θέματα στις διμερείς σχέσεις μεταξύ της Βουλγαρίας και της Σερβίας το 2025 και τις προσδοκίες για το 2026.

Η τραγωδία στο Κότσανι είναι το γεγονός, που ένωσε τη Βουλγαρία και τη Βόρεια Μακεδονία

«Ο χρόνος που περνά μεταξύ της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας δεν μπορεί να μετριέται με χρόνια. Το μέτρο είναι ακατάλληλο», λέει για το Ράδιο Βουλγαρία ο δημοσιογράφος Βλαντιμίρ Πέρεφ. Από την απόσταση των 80 χρονών του ο ίδιος εξετάζει τις σχέσεις μεταξύ της Σόφιας και των Σκοπίων στο φως του εκκρεμούς ζητήματος για τα ανθρώπινα δικαιώματα των Βουλγάρων στη Βόρεια Μακεδονία.

«Πάντως, ένα θετικό γεγονός του έτους, δυστυχώς για όλους μας, ήταν η τραγωδία στο Κότσανι, όπου 63 νέοι έχασαν τη ζωή τους σε καταστρεπτική πυρκαγιά σε ένα νυχτερινό κέντρο. Όλη η ευρωπαϊκή κοινότητα πρότεινε και εξασφάλισε βοήθεια. Η βοήθεια της Βουλγαρίας και ιδιαίτερα του βουλγαρικού λαού όμως ήταν πολύτιμη. Εδώ δε μιλάμε μόνο για τα ασθενοφόρα ή το ιατρικό αεροπλάνο. Μιλάμε για την αφοσίωση όλης της βουλγαρικής κοινωνίας να δεχθεί τους τραυματίες του Κότσανι και τους συγγενείς τους ως υποστήριξη για τη θεραπεία τους. Αυτό έγινε σαφές παράδειγμα αλληλεγγύης και ενότητας των λαών της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας. Οι μεγάλες ουρές εθελοντών αιμοδοτών μπροστά από το Νοσοκομείο «Πιρογκόφ» μιλούσαν για την άρρηκτη ενότητα της μοίρας των ανθρώπων, που συνδέονται από το αίμα, οικογενειακά και φιλικά», λέει ο Πέρεφ για το Ράδιο Βουλγαρία.

Επιστρέφοντας στο θέμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο δημοσιογράφος ανέφερε τις πρωτοβουλίες των Βουλγάρων της Μακεδονίας, που συνεχίστηκαν περισσότερο από έναν αιώνα, να ενημερώσουν τον κόσμο για την παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων τους στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Ως συνέχιση των προσπαθειών αυτών ο Πέρεφ περιγράφει και την επίσκεψη τον Οκτώβριο 2025 μικρής ομάδας με επικεφαλής τον ίδιο στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Στο Στρασβούργο μαζί με τον Γκεόργκι Τσαρνομάροφ και τον Χριστιάν Πεντίκοφ ενημέρωσαν τους ευρωπαίους εκπροσώπους για τις πραγματικότητες στη σημερινή Βόρεια Μακεδονία.

Παρά τη σωματική επίθεση που έπαθε ο δημοσιογράφος στα Σκόπια στα τέλη του έτους, ο Βλαντιμίρ Πέρεφ παραμένει αισιόδοξος για το νέο 2026. Πιστεύει ότι το βουλγαρικό κράτος και η βουλγαρική διπλωματία είναι ο παράγοντας-κλειδί για ανάπτυξη των δημοκρατικών σχέσεων στα Βαλκάνια και κυρίως μεταξύ της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας.

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα