Το πολιτικό 2025

11 μήνες και 10 ημέρες διήρκεσε η διακυβέρνηση της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ρόσεν Ζελιάζκοφ. Η 105^η κυβέρνηση της Βουλγαρίας υπερψηφίστηκε τον Ιανουάριο 2025 μετά από διαρκείς και δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ του φορέα της εντολής GERB-ΕΔΔ και των μικρότερων κοινοβουλευτικών κομμάτων ΒΣΚ, ΥΤΛ και ΣΔΕ /οι βουλευτές που έμειναν πιστοί στον Αχμέτ Ντογκάν κατά τη διάσπαση του ΚΔΕ/. Στα μέσα Απριλίου, σε μια στιγμή, όταν η χώρα κατέβαλλε προσπάθειες να λάβει θετική έκθεση σύγκλισης για την προσχώρησή της στην Ευρωζώνη, ο συνασπισμός γύρω από τον πρώην επίτιμο πρόεδρο του ΚΔΕ απέσυρε την εμπιστοσύνη του από την κυβέρνηση. Η κυβέρνηση όμως εξακολούθησε να λειτουργεί, λαμβάνοντας την υποστήριξη του κόμματος «ΚΔΕ-Νέα αρχή» του Ντελιάν Πέεφσκι. Στα μέσα του έτους /στις 4 Ιουνίου/ κατέστη σαφές ότι η Βουλγαρία λαμβάνει το δικαίωμα να υιοθετήσει το ευρώ ως επίσημο νόμισμά της από την 1^η Ιανουαρίου 2026. Η είδηση ακολουθήθηκε από 6 ψήφους μομφής μέσα σε 6 μήνες, μετά τις οποίες η κυβέρνηση επιβίωσε, αλλά υπέβαλε παραίτηση μετά από μαζικές κινητοποιήσεις, που προκλήθηκαν από τον προτεινόμενο προϋπολογισμό για το 2026, αλλά πέρασαν υπό το σύνθημα για αλλαγή του μοντέλου διακυβέρνησης, που έγινε γνωστό ως «μοντέλο Μπορίσοφ-Πέεφσκι».  

Ακριβώς η ολοκλήρωση της διαδικασίας ενσωμάτωσης της Βουλγαρίαςστην ΕΕ και οι διαμαρτυρίες, ως συνέπεια των λαθών και των σκανδάλων, που προκλήθηκαν από την κυβέρνηση, λόγω του οποίου το 2026 αρχίζει με πολιτικές δονήσεις, είναι τα γεγονότα που σημαδεύουν το πολιτικό 2025 – συνοψίζει ο πολιτειολόγος της εταιρείας δημοσκοπήσεων «Μιάρα» Σβετλίν Τάτσεφ.

«Αυτή η κυβέρνηση είχε ευκαιρία να κυβερνά όσον καιρό θέλει, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, αρκεί να μην επιτρέπει λάθη και σκάνδαλα. Αυτά όμως δε τα κατάφερε. Το γεγονός ότι το σχέδιο προϋπολογισμού προκάλεσε αυτό το κύμα κινητοποιήσεων δείχνει ότι η συσσωρευμένη δυσαρέσκεια ήταν πράγματι μεγάλη. Σε μια ομαλή πολιτική κατάσταση ένα τέτοιο θέμα μπορούσε να προκαλέσει μόνο ελάχιστη ένταση, που συμβαίνει γύρω από κάθε προϋπολογισμό. Αυτή τη φορά όμως έβγαλε στους δρόμους εκατοντάδες χιλιάδες νέους και όχι τόσο νέους, με διάφορες πολιτικές πεποιθήσεις. Αυτές οι κινητοποιήσεις συνεχίζουν μια διαδικασία μετασχηματισμού, που άρχισε με τη δυσαρέσκεια του 2020, η οποία δεν έχει τελειώσει ακόμη και περνά από διάφορα στάδια και στο μέλλον θα δούμε σε τι θα οδηγήσει», προβλέπει ο αναλυτής.

Ένα από τα λάθη, που η κυβέρνηση έκανε, ήταν η σύλληψη του δημάρχου της Βάρνα Μπλαγκομίρ Κότσεφ, της οποίας προηγήθηκε η σύλληψη του αντιδημάρχου της Σόφιας Νικόλα Μπαρμπούτοφ. Τα δύο γεγονότα κλόνισαν σοβαρά τον αντιπολιτευόμενο συνασπισμό ΣτΑ-ΔΒ και σχεδόν οδήγησαν στη διάλυσή του μετά την παραίτηση και την εγκατάλειψη του Κοινοβουλίου του πρώην πρωθυπουργού Κίριλ Πετκόφ.

Ο δεύτερος μεγαλύτερος κοινοβουλευτικός συνασπισμός κατόρθωσε να ενωθεί και να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους του. Ο λόγος είναι ότι κατόρθωσαν να αλλάξουν τον φακό του μέχρι τώρα μοντέλου αντιπαράθεσης «Ανατολή – Δύση», προς την επιλογή μεταξύ του στάτους κβο και της αλλαγής, κάτι που έδωσε δυνατότητα για κινητοποίηση σε υπερκομματικό επίπεδο.

Το απερχόμενο 2025 ήταν μια γουλιά ανάσα για τους ψηφοφόρους που χρειάζονταν ξεκούραση μετά τη σειρά 7 προώρων εκλογών. Μια περίοδος, κατά την οποία όμως έχασαν το σημείο προσανατολισμού τους – επεσήμανε η κοινωνιολόγος Τατιάνα Μπουρουτζίεβα.

Σύμφωνα με τα λόγια της, δεν υπάρχει τίποτε κακό στις κινητοποιήσεις και η αντιπροσωπευτική δημοκρατία όλο και λιγότερο δημιουργεί το αίσθημα στους πολίτες ότι συμμετέχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και ότι όσοι αποδοκιμάζουν τις πολιτικές αποφάσεις είναι μειονότητα. Η κατάσταση είναι μάλλον η αντίθετη – οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται από μια μειονότητα, κάτι που, από μόνο του, προκαλεί ένταση και αποτελεί βάση για διαμαρτυρίες και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να πείσεις την πλειονότητα, ότι οι αποφάσεις πρέπει να ακολουθούνται:

«Στην πολιτική είναι πολύ σημαντικό, όταν μιλάμε για δημοκρατία, η εξουσία να έρχεται από τους ανθρώπους. Όσο λιγότεροι άνθρωποι έχουν το αίσθημα ότι η εξουσία έρχεται από εκείνους και όσο περισσότεροι είναι πεπεισμένοι ότι όλα αποφασίζονται σε παρασκηνιακά παιχνίδια και κόλπα του τσίρκου, τέτοια που συνεχώς έδειχνε το κοινοβούλιό μας φέτος, τόσο πιο σίγουρα αυτά είναι μέρος μια ερασιτεχνίας πολύ χαμηλής ποιότητας στην πολιτική. Γι’ αυτό το 2025 μάλλον θα χαρακτηριστεί ως το έτος, το οποίο έκαναν τους Βουλγάρους να πιστέψουν ότι κάνουν ιστορικά έργα, ενώ οι πολιτικοί προσπάθησαν να κάνουν ανακατατάξεις στην εξουσία και οι επιχειρήσεις πίσω τους – να πάρουν μια ανάσα πριν την εισαγωγή των κανόνων σχετικά με την ένταξη στην Ευρωζώνη.»

Ως ουσιώδες ελάττωμα στην εργασία της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ρόσεν Ζελιάζκοφ και οι δύο αναλυτές αναφέρουν την έλλειψη έγκαιρης και δραστήριας ενημερωτικής εκστρατείας σχετικά με την αντικατάσταση του βουλγαρικού λεβ από το ευρώ από την 1^η Ιανουαρίου 2026:

«Η εξουσία καθυστέρησε πολύ με το μέτρο αυτό και άρχισε την εκστρατεία την τελευταία στιγμή. Φυσικά, οι φόβοι των βουλγάρων πολιτών λίγο πολύ παρέμειναν, γιατί δεν κατάλαβαν τη διαδικασία. Κάτι παραπάνω περάσαμε από περίοδο, κατά την οποία μιλούσαν ότι μόλις μπούμε στην Ευρωζώνη, αυτόματα θα γίνουμε μέρος της Λέσχης των Πλούσιων. Αυτό όμως ήταν η μία όψη του νομίσματος. Όταν πλησίασε το τέλος του έτους, είδαμε και την άλλη όψη του – πρέπει να σταματήσουμε για λίγο και να σφίξουμε τις ζώνες, γιατί είναι δυνατές δονήσεις. Εξάλλου είμαστε μάρτυρες της ρητορικής ότι τα όργανα ελέγχου καταπολεμούν την κερδοσκοπία, αλλά στην πραγματικότητα δεν κάνουν τίποτα ιδιαίτερο. Όλα αυτά, παράλληλα με την παραδοσιακή αύξηση των τιμών των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών τους χειμερινούς μήνες, μπορούν να οδηγήσουν σε κλιμάκωση της κοινωνικής δυσαρέσκειας» - είναι κατηγορηματικός ο Σβετλίν Τάτσεφ, ο οποίος είναι πεπεισμένος ότι οι εξελίξεις κατά τους πρώτους μήνες μπορούν να μας πουν πολλά για το πώς θα είναι το 2026.

Ο πολιτειολόγος εξέφρασε ελπίδα ότι η ένταξη της χώρας στην Ευρωζώνη στις συνθήκες παράτασης της ισχύος του προϋπολογισμού του 2025 το 2026, αντί για τακτικό προϋπολογισμό, δε θα επηρεάσει ιδιαίτερα αρνητικά την καθημερινότητα και την οικονομία μας, αλλά ασφαλώς θα χρησιμοποιείται ενεργά ως κάτι αρνητικό κατά την επικείμενη προεκλογική εκστρατεία.

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα