«Το καβάλι ηχεί»  - η παγκόσμια επιτυχία του Πέταρ Λιόντεφ

Το καβάλι – ένα από τα αρχαιότερα μουσικά όργανα στον κόσμο, έχει διατηρήσει μέσα του τον ήχο των χιλιετιών. Στη Βουλγαρία είναι σύμβολο των παραδοσιακών μουσικής και πολιτισμού και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του φολκλόρ μας, ιδιαίτερα στην περιοχή της Θράκης, του Λουντογκόριε και της Ντόβρουτζα. Για τους Βούλγαρους το καβάλι δεν είναι μόνο όργανο, αλλά η φωνή της πατρίδας, σύμβολο της πνευματικότητάς μας και σημαντικό μέρος της εθνικής ταυτότητας. Είναι δεκάδες τα λαϊκά κείμενα, που εξυμνούν αυτό το εξαιρετικό όργανο με μοναδικό ήχο και τεράστιες εκφραστικές δυνατότητες. Το μελαγχολικό «Το καβάλι ηχεί» σε διασκευή του Χρίστο Τόντοροφ αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα τραγούδια στο ρεπερτόριο της Γκιούργκα Πιντζούροβα.Το χορευτικό «Το καβάλι ηχεί» σε εκδοχή του Κόστα Κόλεφ είναι αγαπημένη από γενιές Βούλγαρων σε ερμνηεία της μεγάλης Νάντκα Καρατζόβα.

Όμως το «Το καβάλι ηχεί» στη χορωδιακή επεξεργασία του συνθέτη Πέταρ Λιόντεφ εδώ και αρκετές δεκαετίες είναι παγκόσμια επιτυχία, ερμηνευμένη και δανεισμένη από δεκάδες ποπ και ραπ καλλιτέχνες, ανάμεσά τους και μία από τις πιο προκλητικές και εκκεντρικές σούπερ σταρ του πλανήτη, τη Lady Gaga, η οποία το 2017 χρησιμοποίησε βιντεοκλίπ του τραγουδιού για το αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ της Gaga: Five Foot Two.

Οι λακωνικοί και απλοί στίχοι του τραγουδιού παρουσιάζουν ένα νεαρό κορίτσι που μοιράζεται με τη μητέρα του την περιέργειά του να δει ποιος παίζει καβάλικοντάστο χωριό. Αν ο μουσικός είναι γνωστός και συγχωριανός, δεν υπάρχει περίπτωση να τον αγαπήσει, αλλά αν είναι από άλλο χωριό και έρχεται από μακριά, η καρδιά της θα είναι δική του για πάντα. Δημιουργημένο το 1979, το τραγούδι περιλαμβάνεται στον δεύτερο δίσκο της επιτυχημένης σειράς «Το Μυστήριο των Βουλγαρικών Φωνών», που κυκλοφόρησε από τον Ελβετό παραγωγό Marcel Cellier το 1988. Δημιουργός του είναι ο Βούλγαρος συνθέτης, παιδαγωγός, εθνομουσικολόγος και κοινωνικός παράγοντας Πέταρ Λιόντεφ (1936–2018). Απόφοιτος της Μουσικής Ακαδημίας με δύο ειδικότητες, λαογραφία και σύνθεση, για περισσότερες από τρεις δεκαετίες εργάστηκε ως επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Μουσικολογίας της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών και κατέγραψε επι τόπου πάνω από 40.000 λαϊκά τραγούδια και μελωδίες. Δημοσίευσε εντυπωσιακό αριθμό άρθρων και επιστημονικών μελετών, μεγάλο μέρος των οποίων συνδέεται με τη θρακική λαογραφική περιοχή.

Είναι επίσης δημιουργός περισσότερων από 700 παιδικών τραγουδιών, αγαπημένων, συχνά ερμηνευμένων και βραβευμένων σε διαγωνισμούς και φεστιβάλ. Οι χορωδιακές λαϊκές επεξεργασίες του αναγνωρίζονται ως κλασικές στο είδος και έχουν παρουσιαστεί με επιτυχία από βουλγαρικά και ξένα σύνολα σε όλο τον κόσμο.

Σήμερα «Το καβαλι ηχεί» αποτελεί μέρος του ρεπερτορίου περισσότερων από 80 χορωδιακών συνόλων παγκοσμίως. Το τραγουδούν στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τη Σουηδία, την Ελλάδα, την Τουρκία, την Κύπρο, τη Σλοβενία, τη Σερβία, το Κόσοβο, την Κροατία, την Ιαπωνία, την Κίνα, τη Ρωσία.

Το καλοκαίρι του 2016, σε συνέντευξη στο Ράδιο Βουλγαρία με αφορμή τα 80 χρόνια του, ο Πέταρ Λιόντεφ λέει: «Είμαι ευτυχισμένος που κάθε μέρα μαθαίνω για νέες και νέες χώρες όπου ερμηνεύονται τα τραγούδια μου. Τώρα πια θέλω να αφοσιωθώ μόνο στις συνθέσεις μου. Αυτό είναι που μπορώ να κάνω καλύτερα».

Θυμίζουμε τη θαυμάσια επεξεργασία του «Το καβάλι ηχεί» στην ερμηνεία της Χορωδίας του Συγκροτήματος Λαϊκών Τραγουδιών και Χορών «Θράκη», που περιλαμβάνεται στον δεύτερο δίσκο της σειράς «Το Μυστήριο των Βουλγαρικών Φωνών» του 1988, βραβευμένο με το πιο γνωστό διεθνώς βραβείο στη δισκογραφία, το Grammy για το καλύτερο παραδοσιακό φολκλορικό άλμπουμ.

Επιμέλεια και μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα