Avro alırken “Elle, bak, eğim ver!” yöntemini kullanmayı ihmal etmeyin!

Ülkemizde ödemeler hem Leva hem Avro cinsinden olmak üzere çifte yapılırken, kalpazanlar ise iş başında olurken “Organize Suçlarla Mücadele” Genel Müdürlüğü tarafından sahte Leva ve Avro banknotlarının piyasaya sürülmesi riskinin mevcut olduğu yönünde uyarı geldi.

Şumen’de 50 Avroluk sahte banknotun tedavüle sokulması olayı üzerine konu daha da güncel hale geldi. İnsanlar sahte parayı nasıl tanıyacakları, sahte banknot ile karşılaştıkları zaman ne yapacakları ve ödedikleri paranın üstü şeklinde, onlar farkında olmadan ellerine sahte para geçerse eğer, suç işlemekle itham edilebilecekleri gibi birçok endişeye kapıldı.

Konu ile ilgili ayrıntıları BNR Şumen Radyosu’ndan Ayşe Latif’in röportajı ile aktarıyoruz.

“Organize Suçlarla Mücadele” Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada sahte paraların en sık hangi yollardan sürüldüğü ve küçük yerleşim birimlerinin dolandırıcılar için daha kolay hedef olup olmadığı anlatıldı.

“Sahtecilik” Birimi Başkanı Viktor Stoimenov, vatandaşlara ve ticaret yapan kişileri banka kuruluşları dışında para alırken özellikle dikkatli olmaya çağırdı ve Avro’nun getirilmesinden sonraki ilk aylarda bu tür suç teşebbüsleri ile daha sık karşı karşıya kalabileceğimize dair tenbih etti.

Bir banknotun en önemli özellikleri hangileridir? Viktor Stoimenov radyomuza konuşurken şunları söyledi:

“Her bir vatandaşın yapması gereken en mühim şey, yeni banknotların tasarımı ve koruyucu unsurları hakkında bilgi almaktır. Bu bilgi Avrupa Merkez Bankası sayfasında bulunmaktadır. Tüm koruyucu unsurlar, son derece kolay, anlaşılır ve interaktif şekilde anlatılmıştır. Her vatandaşın vaktinden en az 5 dakika buna ayırmasını önemle tavsiye ederim. Site Bulgar diline çevrilmiştir. Kullanılması son derece kolaydır.”

“Sahtecilik” Birimi Başkanı, vatandaşların Avrupa Merkez Banakası tarafından geliştirilen “Elle, bak, eğim ver!” yöntemini kullanmaları gerektiğine dikkat çekti.

“Bize verilen banknotu dikkatle incelemek için durup gerekli zamanı ayırmamız önemlidir. Hızlıca tüm koruyucu elementlerine bakmamız gerekiyor. Öncelikle elleyip kağıt paranın rölyefini hissetmeli, sonra banknotu ışığa tutup su izi ve emniyet şeridine bakmalıyız. Bunların açıkça görülür ve basılı değil, kağıt paranın içine gömülü olması gerekir. Sonra sıra banknotu eğmeye gelir. Bunu yaparken hologram ve rakamlar gözle görünür şekilde değişmelidir. Sahte paralarda genellikle eğim verildiğinde değişen bir şey olmuyor.”

Sahte banknotlar, mağazalar, pazar yerleri veya çevrimiçi işlemler olsun dolaşıma hangi yollardan giriyor? Sahte paranın piyasaya sürülmesinde en sık uygulanan yöntemler hangileridir?

“Son dönemde Internet alanında bir dizi mobil aplikasyonda oluşturulan kapalı gruplar, sahte paraların reklamını yapıp satışa sunuyorlar. Sanırım alıcılar, daha sonra bu sahte banknotları tedavüle sokuyorlar. Bunun için tercih edilen yerler, çoğunlukla benzinlikler, ve 24 saat açık olan marketler türündenn ticaret mekanları, ışığın loş olduğu ve dolayısıyla para özelliklerinin incelenmesinin zor olduğu disko ve klüpler olur. Sokak pazarlarında ve elden ele yapılan ödemelerde de vatandaşların son derece dikkatli olmaları şarttır. Büyük para tutarı karşılığı yapılan işlemlerlerde ise çok sayıdaki gerçek banknotlar arasına sahte para sokuşturulabilir. Sokakta tanımadık kişilere para bozdurmak da kesinlikle yapılmaması gereken bir şeydir”.

Eline geçen paranın gerçek olup olmadığından şüphe eden vatandaşlar ne yapmalı?

“Bir banknotun gerçek olup olmadığını tespit etmekte güçlük çeken vatandaşlar, polisten veya banka şubelerinden destek isteyebilir. Sahte olduğu saptanan bir banknotu tekrar dolaşıma sokmaya çalışmayın sakın! Bunu yapmakla Ceza Kanunu 245. maddesinde yazılı suçu işlemiş olursunuz. Sahte olduğunu bildiği halde parayı bilinçli bir şekilde tedavüle süren kişi, 1 ile 3 yıl hapis cezası ve 1000 Levaya kadar para cezasına çarpıtırılır. Ortada kasıt yok ise Kanun’da cezai sorumluluk öngörülmüş değildir.”

Geçen hafta içinde Şumen’de sahte 50 Avroluk banknotun dolaşımda olduğunun tespit edilmesi üzerine kağıt paraların gerçekliğinin tespit edilmesinde kullanılan sahte para kalemlerine büyük talep oluştu.

Bu tür kontrol araçları güvenilir midir, yoksa yanıltıcı bir güven hissi mi verirler? “Viktor Stoimenov, bu konuda da uyarıda bulundu:

“Uzun yıllardır sahtecilik faaliyetini yürüten kalpazanlar, kalem gibi araçlara karşı önlemini almış bulunuyorlar. Dolayısıyla bunlar, karşılaşılan sahte para kopürlerinin büyük bir bölümünün kontrol edilmesinde etkisiz kalıyor. Bu araçlar, ancak en düşük kaliteli olan basit banknot kopyalarına karşı etkili olabilir. Daha kaliteli olan sahte banknotlara uygulanan kalem testi ise etkisiz olup gerçek para bulundurduğunuza dair sizi yanıltabilir. Paranın fiziksel özelliklerini kontrol etmekte güçlük çeken vatandaşlar, en iyisi banknot tanıma makinesi arasınlar. Bu makina, paranın gözle görünür unsurlarından başka görünür olmayan unsurlarını da kontrol eder. Bilindiği üzere gerçek bir banknotun manyetik mürekkep ile UV mürekkep dahil çok sayıda koruyucu element katmanı bulunmaktadır. Dolayısıyla para sayma ve tanıma makinesi ile yapılan kontrol sonucu sahte banknotların yakalanması ihtimali epey yüksektir”.

Avro cinsinden ilk emekli aylıklarını alan yaşlı vatandaşlar, BNR muhabirlerine konuşurken Bulgar Avro banknotların Avrupa Birliği’nde geçerli olmadığı yönündeki endişelerini paylaştı. Bu konuda Viktor Stoimenov, şöyle konuştu:

“Bu iddialar, toplumda gerginliğin yaratılmasına yönelik girişimlerdir. Bizim banknotlar, bütün Avrupa’da geçerlidir. Avro Bölgesi’ne katılmamızın amacı da aslında budur.”

Yaşlı vatandaşların çoğu bundan önce hiç Avro görmemiş olmaları, kendilerini kalpazanların hedefi haline getiriyor mu? Bu soru üzerine Stoimenov, şu cevabı verdi:

“Her şeyden önce herkes için risk olduğunu kaydetmekte fayda var. Bu tür suç faaliyetine karşı kimse sigortalı değildir. Her birimiz bir an bile dikkatsiz olursak böyle bir banknotu alabilir. Bu yüzden, bıkmadan usanmadan vatandaşları paralarını kontrol etmek için zaman ayırmaları konusunda uyarmaya devam edeceğiz. En önemli olan budur. Geçen yıl sahte para olaylarında izlediğimiz esas davranış, insanların parayı alıp göz atmadan cüzdanlarına koymalarıdır. Sahte paranın yayılmasını sağlayan bu davranıştır. Oysa çok az zaman ayırırsalar sahte banknotu farketmeleri ihtimali yüksek olur. Koruyucu unsurların tamamını taşıyan hiçbir sahte para yok. Her birinde yapılan hatalar ve farklılıklar mevcut ve çoğu banknotlarda bunları çıplak gözle görmek mümkündür. ”

Kaynak: BNR Şumen Radyosu

Röportaj: Ayşe Latif

Çeviri: Tanya Blagova